Yuksalish
Akademiya portali

O'rganish · Amaliy fikrlash

Qaror qabul qilish

Shaxmatda amaliy fikrlash — pozitsiyani baholash, reja tanlash, tavakkalni o'lchash va kritik lahzada to'g'ri yo'l topish

24 mavzu
Mavzular
24
amaliy yo'riqnoma
Toifalar
6
fikrlash sohasi
Saqlangan
0
yulduzcha bilan belgilangan
Kun qarori

Profilaktik fikrlash

Profilaktika — raqibning rejasini o'z rejangizdan oldin ko'rish. Har yurishdan oldin 'agar men o'ynamasam, raqib nima qilardi' deb so'rang. Bu eng xavfli tahdidlarni oldindan to'sib, xotirjam o'ynash imkonini beradi.

Reja

Pozitsiyani baholash

Har qanday qaror baholashdan boshlanadi. Avval pozitsiyaning haqiqiy holatini aniqlang — kim ustun, qayerda va nima uchun. Noto'g'ri baho noto'g'ri reja keltiradi: ko'p shaxmatchi yutilgan emas, balki o'z holatini noto'g'ri o'qigani uchun yutqazadi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Material muvozanatini sanang — figuralar soni va sifati teng yoki yo'qmi.
  2. 2Shoh xavfsizligini ikkala tomon uchun tekshiring — kim ochiqroq turibdi.
  3. 3Piyoda tuzilmasini baholang: zaif piyodalar, izolyator, qo'sh piyodalar, o'tgan piyodalar.
  4. 4Figuralar faolligini taqqoslang — kimning figuralari yaxshi joylashgan.
  5. 5Markaz va makonni o'lchang: kim ko'proq joyni nazorat qiladi.
  6. 6Yakuniy hukm chiqaring: ustunman, tengman yoki yomonman — va bu rejangizni belgilaydi.
Baholash

Reja tanlash

Reja — pozitsiya talab qiladigan narsadan kelib chiqadi, sizning xohishingizdan emas. Pozitsiya o'zi qaysi tomonda o'ynashni aytadi: zaif punktlar, ochiq liniyalar va makon ustunligi rejaning manzilini ko'rsatadi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Pozitsiyaning eng kuchli va eng zaif tomonini aniqlang.
  2. 2Raqibning eng zaif punktini toping — hujum shu yerga yo'naladi.
  3. 3Qaysi flangda ustunsiz, o'sha yerda o'ynang (qanot piyodalari ko'pligi yo'nalishni beradi).
  4. 4Rejani aniq maqsad bilan ifodalang: 'd5 punktini egallash' yoki 'c-liniyani ochish'.
  5. 5Figuralarni shu rejaga xizmat qiladigan eng yaxshi katakka joylang.
  6. 6Reja ishlamasa, baholashga qayting — yangi reja yangi bahodan tug'iladi.
Reja

Nomzod yurishlarni tanlash

Kotovning uslubiga ko'ra, hisoblashdan oldin nomzod yurishlarni aniqlang. Aks holda miya bir variantdan ikkinchisiga sakraydi va vaqt behuda ketadi. Avval ro'yxat tuzing, keyin har birini tartib bilan ko'rib chiqing.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Pozitsiyaga qarab 2-4 ta mantiqiy nomzod yurishni yozib qo'ying (xayolan).
  2. 2Majburiy yurishlarni birinchi tekshiring: shohga shoh, olishlar, tahdidlar.
  3. 3Har bir nomzodni 'daraxt'ning bir shoxi sifatida ko'ring — ortga sakramang.
  4. 4Aniq yutuq bersa, ortiqcha shoxlarni hisoblamang ('agar yaxshi yurish bo'lsa, undan yaxshiroq qidir, lekin ehtiyot bo'l').
  5. 5Har bir shoxni baholash bilan yakunlang, harakat bilan emas.
  6. 6Tanlovni yakuniy taqqoslash bilan qiling: qaysi nomzod eng yaxshi bahoga olib keladi.
Hisoblash

Intuitsiya va hisoblash muvozanati

Hamma narsani oxirigacha hisoblab bo'lmaydi. Intuitsiya — tajriba orqali to'plangan tezkor baho; hisoblash esa uni tekshiradi. Tinch pozitsiyalarda intuitsiyaga, o'tkir va majburiy pozitsiyalarda aniq hisoblashga tayaning.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Pozitsiya o'tkirmi (taktik) yoki tinchmi (pozitsion) — buni aniqlang.
  2. 2Tinch pozitsiyada umumiy tamoyil va intuitsiyaga ishoning, har yurishni hisoblamang.
  3. 3Majburiy variantlarda intuitsiyaga ishonmang — aniq oxirigacha hisoblang.
  4. 4Intuitsiya 'qulay' yurishni aytsa ham, yutqazadigan taktikani tekshiring.
  5. 5Vaqt kam bo'lsa, intuitsiyaga ko'proq, ko'p bo'lsa hisoblashga ko'proq tayaning.
  6. 6Qaror so'ngida o'zingizga ayting: bu yurish nima uchun yaxshi — sbabi bormi.
Hisoblash

Kritik lahzani sezish

Har partiyada bir necha kritik lahza bo'ladi — pozitsiyaning xarakteri o'zgaradigan nuqta. Aynan shu yerda chuqur o'ylash kerak. Oddiy yurishlarda vaqtni tejang, kritik momentda esa uni sarflang.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Pozitsiya tabiati o'zgarayotganini sezing: olish, surish yoki tuzilma o'zgarishi.
  2. 2Yurishni qaytarib bo'lmaydigan qaror oldida to'xtang (masalan, piyoda surilsa, orqaga qaytmaydi).
  3. 3Bir nechta yaxshi davom mavjud bo'lsa — bu kritik tanlov, ko'proq vaqt bering.
  4. 4'Oddiy' tuyulgan yurishda yashirin taktik imkoniyat bormi — tekshiring.
  5. 5Kritik lahzada eng yaxshi yurishni topish 5-10 daqiqaga arziydi.
  6. 6Lahza o'tib ketganini ham seza biling — undan keyin tejamkor o'ynang.
Lahza va vaqt

Hujum yoki himoya tanlovi

Hujum — huquq emas, majburiyat: ustunlik bor joyda hujum qilmaslik xato. Ammo asossiz hujum o'zingizni zaiflashtiradi. Pozitsiya ustunligi hujumga, kamchilik esa sabrli himoyaga chaqiradi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Sizda makon, rivojlanish yoki shoh xavfsizligida ustunlik bormi — hujumga asos shu.
  2. 2Raqib shohi atrofida real nishon (zaif katak, ochiq liniya) bormi.
  3. 3Hujum uchun yetarli kuch to'plaganmisiz — yetishmasa, avval kuch to'plang.
  4. 4Ustunlik yo'q bo'lsa, markazni mustahkamlab, raqibning hujumini to'sing.
  5. 5Himoyada eng xavfli tahdidni aniqlang va aynan unga qarshi turing.
  6. 6Kerak bo'lsa, profilaktika qiling: raqib rejasini oldindan to'sib qo'ying.
Reja

Soddalashtirish yoki murakkablashtirish

Almashuvlar pozitsiyaning xarakterini o'zgartiradi. Ustun tomon ko'pincha soddalashtirib endshpilga o'tadi; zaif yoki tavakkal qilishi kerak bo'lgan tomon murakkablashtiradi. Tanlov material va reytingdan ham bog'liq.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Material yoki pozitsion ustunligingiz bormi — bo'lsa, almashib soddalashtiring.
  2. 2Yutuqli endshpilga olib boradigan almashuvni qadrlang (ortiqcha piyoda, faol shoh).
  3. 3Yomon turgan bo'lsangiz, figuralarni saqlang va murakkablik yarating.
  4. 4Durang kerak bo'lsa, ko'proq figura almashib, materialni kamaytiring.
  5. 5Yutuq kerak bo'lsa-yu pozitsiya quruq bo'lsa, asoslangan murakkablik kiriting.
  6. 6Har almashuvda so'rang: bu menga foydami yoki raqibga — kim ustunligini oshiradi.
Natija

Tavakkalni boshqarish

Tavakkal — ehtimollar bilan ishlash san'ati. Har bir o'tkir yurish ham yutuq imkoniyatini, ham mag'lubiyat xavfini oshiradi. Yaxshi qaror — kutilayotgan natijani maksimallashtiradi, nafaqat eng yaxshi natijani izlaydi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Yurishning eng yomon oqibatini aniqlang — buni qabul qila olasizmi.
  2. 2Yutuq imkoniyatini xavf bilan taqqoslang: foyda xavfdan kattami.
  3. 3Musobaqa holatini hisobga oling: yetakchi bo'lsangiz tavakkalni kamaytiring.
  4. 4Noaniq tavakkal o'rniga aniq, hisoblangan tavakkalni afzal ko'ring.
  5. 5Raqib kuchli himoyachi bo'lsa, blef tavakkaldan saqlaning.
  6. 6Tavakkal qilsangiz, oxirigacha izchil boring — yarim yo'lda ikkilanish eng yomoni.
Tavakkal

G'alaba yoki durang uchun o'ynash

Maqsad pozitsiyani belgilaydi, lekin pozitsiya ham maqsadni cheklaydi. Yutuqqa intilib ortiqcha tavakkal qilish ko'p durangni mag'lubiyatga aylantiradi. Real baho — durangmi yoki yutuqmi — tanlovni boshqaradi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Pozitsiyaning ob'ektiv bahosi nima: ustun, teng yoki yomon.
  2. 2Turnir ehtiyojini aniqlang: ochko zarurmi yoki durang yetarlimi.
  3. 3Yutuq uchun real zaiflik yoki rejasi bo'lmasa, durangni majburlamang.
  4. 4Teng pozitsiyada yutuqqa intilsangiz, faqat xavfsiz bosimni qo'llang.
  5. 5Durang kerak bo'lsa, soddalashtiring va ikki tomonlama o'yinni yo'qoting.
  6. 6Hech qachon 'yutishim kerak' degan his bilan asossiz tavakkal qilmang.
Natija

Vaqt tanqisligida qaror

Tseytnotda mukammallik emas, ishonchlilik muhim. Maqsad — xato qilmaslik va pozitsiyani saqlash. Murakkab hisoblash o'rniga oddiy, xavfsiz va tushunarli yurishlarga tayaning.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Eng xavfsiz, pozitsiyani buzmaydigan yurishni tanlang — eng kuchlisini emas.
  2. 2Majburiy bo'lmasa, figura qurbon qilmang va o'tkir variantga kirmang.
  3. 3Raqib tahdidini har yurishdan oldin tez tekshiring — 'u nima qilmoqchi'.
  4. 4Tanish, qoidaga mos yurishlarni afzal ko'ring (xavfsizlik, markaz, rivojlanish).
  5. 5Vaqtni belgili nuqtagacha (40-yurish) yetkazishga rejalashtiring.
  6. 6Bitta yaxshi yurish topsangiz, uni o'ynang — mukammalini qidirib vaqt yo'qotmang.
Lahza va vaqt

Imbalanslarni baholash

Silmanning ta'limotiga ko'ra, pozitsiya imbalanslar (nomutanosibliklar) yig'indisidir: figura jufti, piyoda tuzilmasi, makon, rivojlanish. Yaxshi qaror — o'z imbalansingizni kuchaytiradi va undan foyda chiqaradi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Mavjud imbalanslarni sanang: fil jufti, ot va fil, zaif kataklar, makon.
  2. 2Qaysi imbalans sizning foydangizga — uni asosiy qurolingizga aylantiring.
  3. 3Raqibning imbalansini neytrallashtirish yo'lini toping.
  4. 4Reja imbalansdan kelib chiqsin: fil jufti bilan ochiq pozitsiya istaladi.
  5. 5Figuralarni o'z imbalansingizga xizmat qiladigan tarzda joylang.
  6. 6Almashuvda kuchli imbalansingizni saqlang, zaifini yo'qoting.
Baholash

Profilaktik fikrlash

Profilaktika — raqibning rejasini o'z rejangizdan oldin ko'rish. Har yurishdan oldin 'agar men o'ynamasam, raqib nima qilardi' deb so'rang. Bu eng xavfli tahdidlarni oldindan to'sib, xotirjam o'ynash imkonini beradi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Raqibning eng yaxshi yurishi nima — o'zingizni uning o'rniga qo'ying.
  2. 2Uning rejasi va orzu qilgan tuzilmasini aniqlang.
  3. 3Shu rejani buzadigan yoki sekinlashtiradigan yurishni toping.
  4. 4Profilaktika o'z aktivligingizni o'ldirmasligi kerak — muvozanat saqlang.
  5. 5Ba'zan eng yaxshi yurish — raqib imkoniyatini yo'qotadigan 'tinch' yurish.
  6. 6Profilaktikadan keyin o'z rejangizga xotirjam qayting.
Reja

Hisobni tekshirish (blunder oldini olish)

Ko'p xato hisoblash xatosidan emas, oxirgi tekshiruvni o'tkazmaslikdan kelib chiqadi. Yurishni taxtaga qo'yishdan oldin qisqa 'xavfsizlik tekshiruvi' o'tkazing — bu eng arzon va eng foydali odat.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Yurishni tanladingizmi — qo'lni darhol uzatmang, bir nafas to'xtang.
  2. 2Raqibning barcha shohlari, olishlari va tahdidlarini tez ko'rib chiqing.
  3. 3Yurishingiz biror figura yoki katakni himoyasiz qoldirmayaptimi.
  4. 4Raqibning kuchli javobi bormi — bor bo'lsa, qarorni qayta ko'ring.
  5. 5Hammasi joyida bo'lsagina yurishni bajaring.
  6. 6Bu tekshiruvni har yurishda, ayniqsa yutuqli pozitsiyada qiling.
Hisoblash

Farzinlarni almashish qarori

Farzin almashinuvi pozitsiyaning xarakterini keskin o'zgartiradi — hujum imkoniyatini yo'qotadi, endshpilga o'tadi. Bu qaror ko'pincha partiya yo'nalishini belgilaydi, shuning uchun yengil qabul qilinmasligi kerak.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Raqib shohiga hujum qilyapsizmi — unda farzinni saqlang.
  2. 2Endshpilda ustunligingiz bormi (piyoda, faol shoh) — almashing.
  3. 3Hujum ostida turibsizmi — farzinlarni almashib bosimni yo'qoting.
  4. 4Almashuvdan keyingi endshpilni baholang — u sizga qulaymi.
  5. 5Faqat 'soddalashtirish' uchun emas, aniq sababga ko'ra almashing.
  6. 6Shubha bo'lsa, qaysi tomonning endshpili kuchli — shu jihat hal qiladi.
Natija

Tashabbus yoki material

Ba'zan piyoda yoki sifat qurbon qilib tashabbus, vaqt yoki shohga hujum olinadi. Bu kompensatsiya real bo'lishi shart. Qaror — material ustunligi bilan dinamik faollik o'rtasidagi muvozanatga asoslanadi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Qurbon evaziga aniq nima olasiz: vaqt, ochiq liniya, zaif shoh.
  2. 2Kompensatsiya doimiymi yoki vaqtinchalik — vaqtinchalik bo'lsa, tez foydalaning.
  3. 3Tashabbusni davom ettira olasizmi yoki u so'nadimi.
  4. 4Material ortiqcha bo'lsa-yu raqibda tashabbus bo'lsa, qaytarib bering va tinchlaning.
  5. 5Hujum tomoni sifatida har tempo qadrli — sekin yurishdan saqlaning.
  6. 6Tashabbus so'nayotgan bo'lsa, materialga qaytib, ustunlikni realizatsiya qiling.
Tavakkal

Yaxshi yurish yetarli bo'lganda

Har doim eng yaxshi yurishni qidirish vaqtni o'ldiradi. Lasker aytganidek, yaxshi yurish topsangiz, undan yaxshirog'ini qidiring — ammo cheksiz emas. Aniq ustunlik beradigan yurish topilsa, uni o'ynang.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Topilgan yurish aniq ustunlik beradimi — bersa, ko'p qidirmang.
  2. 2Bir nechta yo'l yutadigan bo'lsa, eng sodda va ishonchlisini tanlang.
  3. 3Vaqt zaxirangizni hisobga oling: kam bo'lsa, 'yaxshi' yetarli.
  4. 4Faqat kritik lahzada 'eng yaxshi'ni izlashga vaqt sarflang.
  5. 5Mukammallik istagi — perfeksionizm — tseytnotning asosiy sababi.
  6. 6Qaror qabul qiling va davom eting — ikkilanish energiyani yeydi.
Lahza va vaqt

Ikki zaiflik tamoyili

Bitta zaiflik ko'pincha himoya qilinadi. Yutuq uchun ikkinchi front ochish kerak — raqib mudofaasini ikki tomonga cho'zganda u qulaydi. Bu endshpil va pozitsion yutuqning asosiy mexanizmi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Birinchi zaiflikni aniqlab, unga bosim o'rnating (lekin shoshmang).
  2. 2Raqib uni himoya qilayotganda, ikkinchi front uchun joy qidiring.
  3. 3Ikkinchi zaiflik boshqa flangda bo'lsa yaxshi — mudofaa cho'ziladi.
  4. 4Figuralarni ikki nishon o'rtasida manyovr qilib raqibni charchating.
  5. 5Hal qiluvchi zarbani raqib bir tomonga band bo'lganda boshqa tomonga bering.
  6. 6Sabr qiling — ikki zaiflik tamoyili tezkor emas, bosqichma-bosqich ishlaydi.
Reja

Debyutdagi qarorlar

Debyutda har yurish kelajakdagi pozitsiyaning xarakterini belgilaydi. Yodlash emas, tamoyillarni tushunish muhim: markaz, rivojlanish, shoh xavfsizligi. Variantni tanlash — qanday o'yin istashingizga bog'liq.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Markazni nazorat qiling — piyoda yoki figura bilan.
  2. 2Figuralarni tez va maqsadli rivojlantiring, bir figurani ikki marta yurmang.
  3. 3Shohni vaqtida rokirovka qiling — xavfsizlik birinchi.
  4. 4Qaysi tuzilma sizga yoqishini biling: ochiq, yopiq yoki yarim ochiq.
  5. 5Debyut g'oyasini tushuning — nima uchun bu yurishlar o'ynaladi.
  6. 6Noma'lum pozitsiyada tamoyilga tayaning, yodlangan yurishga emas.
Reja

Endshpilda ustunlikni realizatsiya qilish

Yutuqli endshpilni yakunlash alohida mahorat. Shoshilmaslik, har yurishni mustahkamlash va 'shoshma, lekin to'xtab ham qolma' tamoyili amal qiladi. Texnika — bu sabr va aniqlik.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Avval pozitsiyani mustahkamlang — figuralarni eng yaxshi katakka qo'ying.
  2. 2Shohni faollashtiring — endshpilda u kuchli figura.
  3. 3O'tgan piyodani yarating yoki yuriting, lekin to'g'ri vaqtda.
  4. 4Raqibga qarshi o'yin (kontrigra) bermang — uning faolligini bo'g'ing.
  5. 5Shoshmang: 'shoshilmaslik' tamoyili — har yurishni tekshiring.
  6. 6Sodda va aniq texnik yo'lni murakkab go'zal yo'ldan afzal ko'ring.
Natija

Qaysi figurani almashish

Almashuv — eng tez-tez uchraydigan qaror. Umumiy qoida: yomon figurangizni raqibning yaxshi figurasiga, faol figurangizni passiv figurasiga almashtirmang. Almashuv pozitsiyangizni yaxshilashi kerak.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Kim ko'proq makonga ega — makon tor tomon almashishni xohlaydi.
  2. 2Yomon (passiv) figurangizni almashtirishga harakat qiling.
  3. 3Raqibning eng yaxshi himoyachisini almashtiring (hujum oldidan).
  4. 4Fil jufti qadrli — yengiltalik bilan bir filni bermang.
  5. 5Almashuvdan keyingi tuzilmani baholang: piyodalar qanday qoladi.
  6. 6Har almashuvda so'rang: bu kimning figurasi qiymatini oshiradi.
Hisoblash

Himoyada to'g'ri qaror

Yomon pozitsiyada qaror qabul qilish alohida ruhiy mahorat. Eng xavfli tahdidni aniqlash, eng qattiq qarshilikni ko'rsatish va raqibga imkoniyat bermaslik kerak. Faol himoya passiv himoyadan ko'ra ko'proq qutqaradi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Raqibning eng kuchli tahdidini aniqlang va aynan unga qarshi turing.
  2. 2Imkon bo'lsa, faol himoya qiling — qarshi tahdid yarating.
  3. 3Eng qattiq qarshilik beradigan yurishni tanlang, taslim bo'lmang.
  4. 4Soddalashtirish himoyani yengillashtirsa, figuralarni almashing.
  5. 5Raqibga 'oson' yurishlar bermang — har qadamda muammo qo'ying.
  6. 6Eng kichik imkoniyatdan (svindl) ham foydalanishga tayyor turing.
Tavakkal

Piyoda zarbasini berish qarori

Piyoda zarbasi (break) — pozitsiyani ochish yoki o'zgartirishning asosiy vositasi. Noto'g'ri vaqtda berilgan zarba o'z tuzilmangizni zaiflashtiradi. To'g'ri zarba esa pozitsiyani sizning foydangizga ochadi.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Qaysi piyoda zarbasi pozitsiyani sizning foydangizga ochadi.
  2. 2Zarbadan keyin qaysi liniya yoki diagonal ochiladi — sizga kerakmi.
  3. 3Zarba uchun yetarli tayyorgarlik (figuralar joyida) bormi.
  4. 4Zarba o'z piyodangizni zaiflashtirmasligini tekshiring.
  5. 5Vaqtini to'g'ri tanlang: erta zarba kuchsiz, kech zarba kechikkan bo'ladi.
  6. 6Zarbadan keyingi pozitsiyani oldindan baholang — u qulaymi.
Lahza va vaqt

Raqibni hisobga olgan qaror

Ob'ektiv eng yaxshi yurish doim amaliy eng yaxshi yurish emas. Raqibning uslubi, holati va vaqtini hisobga olish amaliy ochkolarni oshiradi. Kuchli himoyachiga blef qilmang; asabiy raqibga murakkablik bering.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Raqib uslubini biling: hujumchi, pozitsion yoki himoyachimi.
  2. 2Uning kuchsiz tomoniga o'yinni yo'naltiring (masalan, tseytnotchiga murakkablik).
  3. 3Ob'ektiv baho bilan amaliy imkoniyatni muvozanatlang.
  4. 4Yetakchi raqibga oddiy, kuchsizga murakkab pozitsiya bering.
  5. 5O'z uslubingizga mos pozitsiyaga intiling — qulay yerda kuchli bo'lasiz.
  6. 6Hech qachon faqat 'aldash' uchun ob'ektiv yomon yurish o'ynamang.
Natija

Harakat qilish yoki kutish

Ba'zi pozitsiyalarda hujum yoki o'zgartirish kerak; ba'zilarida esa kuchni to'plab, raqibni harakat qilishga majburlash to'g'ri. 'Hech narsa qilmaslik' ham qaror — kerak bo'lsa, kuting va mustahkamlang.

Fikrlash ramkasi
  1. 1Pozitsiya hozir hal qiluvchi harakat talab qiladimi yoki yo'q.
  2. 2Kuchingizni to'liq to'plaganmisiz — yo'q bo'lsa, kuting va tayyorlang.
  3. 3Sabrli kutish raqibni zaiflashtirsa, manyovr qiling (sekin yaxshilang).
  4. 4Pozitsiyangiz yaxshilanmasa-yu raqibniki yaxshilanasa, harakat qiling.
  5. 5Tsugtsvang holatini sezing — raqibni harakat qilishga majburlang.
  6. 6Shoshilinch bo'lmasa, har yurish bilan pozitsiyani bir oz yaxshilang.
Lahza va vaqt